Orkide çoğaltma ve bakımı

Özel günlerin ilgi odağı olan ve birbirinden farklı renkleriyle kendisine hayran bırakan orkide iyi bakıldığında uzun yıllar güzelliğini korur. Bu yazımızda orkide çoğaltma yöntemleri, orkide çoğaltma zamanı, orkide bakımı nasıl yapılır? Orkide sulanması, orkide çiçek açtırma, orkide çoğaltma sırasında dikkat edilmesi gereken püf noktalar gibi birçok sorunun yanıtlarını açıklayıcı bir şekilde anlatmaya çalıştık.Yazımızı keyifle ve merakla okuyacağınızı düşünüyoruz.

Öncelikle orkide bitkisini tanıyalım. Çoğunluğu tropik bölgelerde yetişmekte olan ve  yaklaşık  880 cinsi ve 22000’den fazla türü bulunan orkide beyaz,eflaun,mavi ve tonlu çiçeklere sahiptir. Ülkemizde ise bilinen ve tercih edilen kısa gövdeli, yayvan ve geniş yapraklara sahip olan Phalaenopsis cinsi orkidedir. İstekleri karşılandığında yılda 3-4 kez çiçek açtırılabilen Phalaenopsis cinsi orkideler12 haftaya kadar çiçekleri ile bulunduğu ortamı güzelleştirir. 

Orkide Satın Alırken Nelere Dikkat Etmek Gerekir? 

Orkide çiçeği alırken üzerinde çok tomurcuk olmasına ve en az birkaç çiçek bulunduranı tercih etmelisiniz.

Orkide Bakımı Nasıl Yapılır? 

Orkide çiçeği için toprak, ışık, sıcaklık.nem ve gübreleme işlemleri nasıl yapılır sorularını cevaplayalım.

Orkide için ideal ortam nasıl olmalıdır?

Sıcaklık ve güneş ışığı: 

Orkide çiçeğinin aydınlık fakat direkt güneş ışığı almayan ortamları sevdiğini belirtmek gerekir. Peki yerini sevip sevemediğimi nasıl anlarsınız? Bitki yapraklarına bakarak az ışık alıp almadığını kolaylıkla anlayabilirsiniz. Yaprakların rengi koyu yeşil ve yumuşak ise bulunduğu ortamda yeterince ışık almıyor, sarımsı ve kızarmış görünümde ise isteğinden fazla ışık alan bir ortamda bulunduğu anlamına gelir. Gün içerisinde 12-14 saat arasında ışık alması onu mutlu edeceği gibi daha erken ve fazla sayıda çiçek açmasını sağlayacaktır.Orkideler ortam ısısından çok çabuk etkilenirler. Uzun ömürlü olarak evinizde kalmasını istiyorsanız gündüz 20-25 derece gece ise 17 derece en ideal sıcaklıkır.

Toprak ve Saksı seçimi : 

İlk defa orkide aldıysanız yetiştiği toprağın diğerlerinden farklı olduğu dikkatinizi çekmiştir. Orkide yetiştirmek için ona özel olan çeşitli lif ve torf karışımndan oluşan toprağı kullanmanız gerekir. Bakım sırasında şeffaf ve hava delikleri olan geniş saksılar tercih etmeniz köklerin ve bitkinin sağlıklı gelişmesini sağlayacaktır.

Orkide sulama nasıl yapılmalıdır? 

Orkide sulama 3 şekilde yapılabilir?

1. Doğrudan su dökerek sulama: Dinlenmiş oda sıcaklığındaki su ile klasik yöntemle haftada 1 kez orkidenizi sulayabilirsiniz. 
2. Daldırma yöntemi ile sulama:  Dinlemiş oda sıcaklığında olan suyu bir kap içerisine alın. Orkidenizi saksıdan çıkartarak 10-15 dakika boyunca kökler tamamen ıslanıncaya kadar bekletin. Kap içerisinden çıkartıp köklerdeki su süzüldükten sonra saksıya alabiliriz. Bu sulama yöntemini haftada bir kez uygulayabilirsiniz. 
3. Buz küpleri ile sulama: Özellikle sert yapılı çiçek topraklarında sulama yöntemi olarak kullanılan bu yöntemi orkide sulamada da kullanabilirsiniz. Buz küplerini orkide yapraklarına değmeyecek şekilde saksıya bırakın. Buzlar tamamen eridkten sonra saksı altına sızan fazla suyu almayı sakın unutmayın. Yoksa orkide köklerini çürütürsünüz. Bu sulama yöntemini haftada iki kez uygulayabilirsiniz. 

Sulama işleminde öenmli olantoprağın nemli kalmasında dikkat edilmesidir. Nemli ortamı sever ancak fazla miktarda sulama yaparak da kökler çürütülmemelidir. Sulamayı akşam saatlerinde değil de sabah saatlerinde yapmanız gün içerisindeki sıcaklıkla beraber özellikle köklerin kurumasını ve çürümesini önleyecektir. 

Önemli bir uyarı! Orkidenizi sularken yaprakların ıslanmamasına dikkat etmelisiniz. Islanan yapraklar mantari hastalıkların oluşmasına ve çoğalmasına zemin hazırlar. 

Orkide aynı zamanda bir hava bitkisidir. Yani nemli olan bölgelerde saksıya ihtiyaç duymadan kökler havada kalarak yaşamını sürdürebilir.

Yapraklarında, aşırı sulama, mantari hastalıklar,direkt güneş ışığına maruz kalmasından dolayı yanık ve sararma görülebilir. Öncelikle direkt güneş alıyorsa yerini değiştirmelisiniz. Orkide çiçeğinizi fazla sularsanız köklerin çürümesine neden olursunuz. Fazla sulama yaptığınızı düşünüyorsanız saksıdan çıkartıp bir bezle köklerdeki nem alındıktan sonra çürüyen kökler varsa temizlenerek tekrar dikilmelidir.

Sulama suyu olarak yumurtaları haşladığınız suyu soğuttuktan sonra kullanabilirsiniz. Yumurta kabuğunda A-D-K vitaminleri, kalsiyum, demir, fosfor, çinko, kolin, kesitin, fosfolipitler ve omega-3 yağ asitleri bulunmaktadır.

Orkide çiçeğiniz doğal olarak zamanla yaşlanarak yapraklarında sararma meydana gelebilir. Sararan yaprakları elinizle kopararak değil de kendiliğinden dökülmesini beklemelisiniz. Yapraklarını döktü diyerek üzülmeyin tekrar tomurcuk açarak yeni çiçekler meydana gelecektir.

Gübreleme: 

Her canlı yaşamını devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç duyar. Bu kural canlı oldukları için bitkiler içinde geçerlidir. Orkide çiçekleri için özel olarak hazırlanmış sıvı gübreler satılmaktadır. Yaz aylarında 2 haftada bir, kış aylarında ise 4 haftada bir gübreleme yapmalısınız. Gübreleme yaparken aşırıya kaçmamanız gerektiğini de unutmayalım. Çok besin sağlıklı gelişim sağlamaz.

Budama: 

Çiçeklendikten sonra maksimum 3-4 ay çiçeklerini muhafaza eden orkide bitkisi zaman zaman budanmalıdır. Çiçekler döküldükten sonra çiçek sapları bir süre daha yeşil kalır.Orkide yeşil olduğu sürece canlıdır. Zamanla kuruyan ve kahverengi olan çiçek sapları steril makas yada kesici alet ile çaprak bir şekilde kesilerek ayrılmalıdır. Çiçek sapları yeşil iken ayrılırsa çelik yöntemi ile çoğaltılabilir. 

Orkide Çoğaltma nasıl yapılır? 

Orkide çoğaltmak için en çok tercih edilen 3 yöntemi sizinle paylaşacağız. Bunlar; 

1. Çelikle orkide çoğaltma,
2. Keiki yöntemiyle orkide çoğaltma,
3. Ayırma yöntemiyle orkide çoğaltmadır.

Çelikle Orkide Çoğaltma: 

 Bitkiden alınan gövde, kök veya yaprak parçasından yeni bir bitki oluşturma işlemine çelikle çoğaltma denir. Bu çoğaltma tekniği yeterince gelişmiş ve farklı noktalardan sürgünler veren orkide bitkileri için uygulanabilir. 

Çelikle orkide çoğalta şu şekilde yapılır;

• Çiçek dökümü sonrası yeşil yapraklı olan bir sapı en alttan sayarak 3. boğumun 1-2 cm üzerinden keskin ve streril makas yada bıçakla kesin. 
• Çürümesini engellemek için kesilen kısma tarçın yada bahçe sülfürü tozu sürün.
• Bitkiyi güneş almayan tam gölge bir alana alın.
• Bitki çiçek sapında filizlenip fide olunca tekrar eski yerine alabilirsiniz. 
• Fide büyüdüğü zaman sap kısmının birkaç santim altından veya üzerinden keserek yavru fideyi başka bir alana alabilirsiniz. 

Ayırma yöntemiyle orkide çoğaltma: 

Orkide kökünden yavru verir. Yavrunun yeterince köklendiği ve en az 2 yaprak gözlemlendi ise ayrılabilir.Ayırma işlemi titizlikle ve özenle yapılmalıdır. Öncelike saksıdan çıkartılan orkide kökü temizlenmeli sonrasında zarar vermeden ayrılmalıdır.Yavru orkide başka saksıya alınarak kendini toparlayıncaya kadar çubuk yardımıyla desteklenmelidir. 

Keiki yöntemiyle orkide çoğaltma: 

 Orkide çiçeğinizin uç kısımlarında oluşan küçük orkideler keiki olarak adlandırılır. Keiki olarak adlandırılan yavru orkideler genellikle gövdede çıkmakla beraber, nadir olarak da bitkinin kök kısmından çıkar. Çıkan yavru orkidelerin gelişmesi 10-12 ay sürebilmektedir.

• Çoğaltma işlemine başlamadan 24 saat önce sulama yapmalısınız.
• Yeterince olgunlaşmış keiki kökleri minimum 3 cm ve  2 yapraklı olduğunda steril bir maska yada bıçakla alarak başka saksıya alın. 
• Destek çubuğu ile sabitledikten sonra can suyu verin.